Ontdek je onbewuste sturing en criteria achter je gedrag

NLP en stress trek je conclusies

Wist je dat je onbewust elk moment je gedrag en wereld om je heen evalueert? Dit zijn de criteria achter je gedrag. Iedere situatie, elk moment heeft zijn eigen criteria waarmee jij evalueert of alles ‘goed’ gaat. Onbewust kunnen we onszelf daarmee ook enorm tegenwerken. Je kunt dat onbewuste stuk van jezelf boven tafel krijgen als je gaat kijken hoe jij evalueert, doordat je bloot gaat leggen wat je criteria zijn.

We houden van vermijden

Eerder schreef ik namelijk al eens over hoe de meerderheid van ons liever dingen vermijd (zie de instagrampost hieronder). Dat betekent dat je kijkt naar wat je niet wilt en daarvan weg beweegt (je vermijdt het).

waarden of criteria achter je gedrag
wwaarden

Weet je heel goed wat je niet wilt? Welkom bij de club! 60 % van de mensen denkt zo. We weten helemaal niet zo goed wat we willen, maar wel wat we niet willen. In NLP termen noem je dat een vermijdende sturing. Door te weten wat je niet wilt, kun je dat goed ontwijken. Dat kan heel lekker zijn!

Denk bijvoorbeeld aan stress. Door dingen uit te stellen kun je stress een lange tijd ontwijken. Of door even snel je telefoon door te scrollen, lijkt je stress af te laden.

Het nadeel is dat vermijden vaak een korte spanningsboog heeft. Je kunt je even focussen op het vermijden, maar dan neemt je motivatie af. Denk maar aan dat dieet dat je probeerde, dat regelmatig sporten dat je probeerde in te plannen of dat voornemen om meer te gaan lezen… Die deadline die er hoe dan ook aan komt en je de stress niet langer kan vermijden.

Hoe komt dat die plannen mislukken?

Het heeft te maken met het doel dat je hebt. Vermijden heeft geen doel om naar uit te kijken, maar een doel om ergens van weg te blijven. Achterom kijken is veel lastiger dan vooruit kijken. Dat maakt dat je na een tijdje  afgeleid raakt en je focus verliest of het opgeeft.

Einstein-empowerment.academy – instagram post 14 april 2021

Criteria achter je gedrag in een criteriumspin

Criteria van een persoon hebben een volgorde. Je kunt via een criteriumspin de volgorde van belangrijkheid in een bepaalde context opsporen en bepalen.

De basis vormt het idee dat er een conflict is. Vaak willen we in een probleemsituatie iets niet (away from). We lopen daarvoor weg, omdat we hetgeen waar we het voor doen (towards) niet in beeld hebben. Zo houden mensen bijvoorbeeld vast aan het vermijden van onzekerheid zonder daar ooit doorheen te komen.
Daarnaast heb je vast ook wel voorbeelden waarin je iets hebt overwonnen, waardoor je een bepaald resultaat behaalde. Diezelfde onzekerheid enigszins toelaten, heeft tot gevolg gehad dat je iets anders hebt bereikt (bijvoorbeeld rust).

Om dergelijke successen vaker te behalen, kunnen we met de criteriumspin bewust de conflicten tussen criteria opzoeken en opschudden.

Hoe werkt een criteriumspin?

Zo zie je op het voorbeeld in het filmpje een criteriumspin over Faalangst. Ik ben deze criteriumspin gaan uitwerken op begrippen die voor mij van toepassing zijn. De eerste vraag die ik stelde: wat is het tegenovergestelde van faalangst? Daar kwam voor mij winnen uit (wat is het voor jou?).

Daarna werkte ik de begrippen verder uit door steeds te bedenken wat erger was dan of beter was dan. Kwam ik daar niet direct uit, dan probeerde ik na te gaan wat het tegenovergestelde van het begrip was. Zo krijg je het volgende rijtje.

Criteria achter je gedrag in criteriumspin faalangst

Hier zie je dus de criteria die met elkaar samenwerken in de context van faalangst. Wij weten op bewust niveau helemaal niet dat dingen als geluk en ‘dood’ meewegen als we last hebben van faalangst of graag willen winnen. Dat is wel wat er gebeurt. De hogere en hoogste begrippen zijn meestal een ‘totaal interne referentie’ oftewel je doet er alleen van binnen iets mee.

Moraal van dit verhaal

Eén van de belangrijkste aannames bij criteria is dat als je iets vasthoud om iets te vermijden, dat je hetgeen dat je wilt hebben ook niet krijgt. Kortweg als ik op alle manieren falen en faalangst blijf vermijden, dan kan ik ook nooit geluk krijgen.

Dus we moeten afwegingen maken. Is het vermijden van iets wat we echt vreselijk vinden meer waard dan iets krijgen wat je graag zou willen? Is het vermijden van faalangst zo belangrijk dat ik daarvoor geluk zou opgeven? Zou jij dat doen?

Vaak is het antwoord niet volledig: ‘Ja’. Dus dan moet er toch iets anders gebeuren. Kortom: het toelaten van een beetje faalangst, kan je ook geluk opleveren.

Wat levert een criteriumspin op?

Criteria zijn de kern van ons functioneren. Een goede criteriumspin is meer dan een toepasbare techniek. Het kan vergaande inzichten en verschuivingen in je gedrag opleveren, omdat je de criteria achter je gedrag leert kennen. Het ontwikkelen van waardebewustzijn is een primair belang. Hierdoor zijn we beter in staat optimaal te functioneren, omdat criteria de kern van ons functioneren zijn.

Ben je geraakt door wat je leest en zou je ook graag jouw eigen interne sturingen meer in beeld brengen? Wie weet kun je het nu al met het lezen van deze blog en maak dan eens een eigen overzicht voor jezelf. De volgende blog gaat over het oproepen en uitvragen van die onbewuste criteria waarmee je de criteriumspin kunt maken.

Wordt vervolgd.


Wil je aan de slag met NLP en de criteria achter je gedrag? Dit is een onderwerp van de NLP Master Practitioner 2.0. Voordat je die opleiding kunt doen, volg je de NLP Practitioner 2.0. In 16 trainingsdagen leer je enorm veel over je eigen gedrag en hoe je daar inzicht en grip op krijgt.