Een criteriumspin voor inzicht in je onbewuste gedrag!

NLP master criteriumspin maken

Heb je een probleem en weet je niet hoe je er vanaf komt, maar je wilt er wel vanaf? Wat ligt nu eigenlijk onbewust in de weg wat je iedere dag weer dwarszit? Denk aan dingen die je uitstelt, dat sporten wat je nooit oppakt, wat een gedoe het is om af te vallen. Je wilt het, maar toch lijkt er van alles te zijn waardoor het niet lukt.

De grote vraag is met name: hoe kom je erachter wat er in je onbewuste afspeelt? De eerste neiging is om te bedenken wat er speelt, maar daarmee kom je vaak niet verder. Als je namelijk had geweten wat het probleem was, dan had je het al opgelost. Toch? Dus daarvoor gaan we NLP toepassen!

Pak iets wat je dagelijks bij jezelf als probleem ervaart

Ga eerst uit van een situatie waarin je jouw probleem ervaart. Neem iets waar je graag verandering in wilt. Vervolgens is het interessant wat maakt dat dit keer op keer zo gaat.

Stel je wil graag eerder naar bed en het lukt maar niet. Wat maakt nu dat je steeds zo laat gaat slapen? Of:

  • Wat maakt dat je laat naar bed gaat? Wat geeft dat jou in een ‘waarde’, bijvoorbeeld: vrijheid, ontspanning?
  • Wat houdt je tegen om op tijd naar bed te gaan? (Opblijven = vrijheid, ontspanning)
  • Wat bereik je door het niet op tijd naar bed te gaan?
  • Wat levert het je op?
  • Wat levert het je op om wel op tijd naar bed te gaan? (Vroeg naar bed gaan = fitheid)

Stel dat je enerzijds veel vrijheid ervaart als je in de avond lekker kan opblijven. Anderzijds dat je fitheid ervaart als je eerder naar bed gaat. Met die twee begrippen heb je het begin van twee criteriumspinnen. Je kunt vanaf dit punt je interne sturingen achter opblijven en laat naar bed gaan uitvinden. Je kunt ook kijken naar de waarden achter vroeg naar bed gaan. Dus je kunt een criteriumspin gaan maken over vrijheid of je maakt er een over fitheid.

De criteria achter ‘opblijven’

Stel je gaat jouw ‘opblijfgedrag’ verder onder de loep nemen. Je kiest daarbij ervoor om met de waarheid vrijheid te gaan werken.
Dan zijn de volgende stappen dat je gaat uitvinden wat er, voor jou, nog meer aan positieve criteria en ook de negatieve tegenhangers in die context horen.

Opblijven levert mij vrijheid op, want ik kan even lekker de tijd voor mijzelf nemen. Ook krijg ik meestal energie en inspiratie om bepaalde dingen te doen. Of het is ook lekker om rustig aan die film af te kijken en die tijd voor mijzelf te hebben. Dat is vrijheid!

Towards criterium

Hoe ga je dan vanaf hier verder? Vrijheid bij het opblijven is een waarde die een ‘towards’ criterium vormt. Je wilt het graag hebben en daarom doe je het avond na avond.

In de criteriumspin krijgt dit begrip dus een plekje onderin de kolom ‘towards’ (zie afbeeldingen).

Wat is voor jou het tegenovergestelde van vrijheid? Druk dat uit in een waarde, in één woord.

Bijvoorbeeld dat het tegenovergestelde van vrijheid is, dat je steeds weer dingen moet doen voor een ander. Die avonden zijn echt een moment van vrijheid voor jezelf. Je zou dus kunnen zeggen dat het tegenovergestelde van die vrijheid de afhankelijkheid is van overdag.

Het begrip afhankelijkheid vul je in onder ‘Away from’ (zie afbeelding).

Wat is nog erger dan? Wat is nog mooier dan?

Nu je de eerste twee begrippen hebt, gaan de volgende begrippen over de onbewuste sturingen die nog meer meespelen.

criteriumspin kan wellicht gaan over je waarde vrijheid

Ga voor jezelf na wat is nog mooier, gaver, leuker dan vrijheid? Stel je hebt heel veel vrijheid, wat is dan nog mooier om te  ‘krijgen’? Wat zou alle vrijheid je gaan opleveren voor iets moois? Druk dat ook weer uit in één woord, in een waarde.

Doe dat ook voor het begrip aan de andere zijde, doordat je zoekt naar het begrip wat uitdrukt wat nog erger is. Als je totaal afhankelijk bent, wat is dan nog erger? Wat kan dat opleveren wat nog erger is?

Hoe ziet jou rijtje eruit? Download hier een worksheet om het in te vullen.

Tegengestelde waarden

De twee begrippen kun je ook nog even met elkaar vergelijken of doordat je niet op een begrip komt, kun je de tegenstelling gebruiken om het alsnog te ontdekken. Dus de begrippen tegenover elkaar, vormen ook een tegenstelling. Wat is het tegenovergestelde voor jou van afhankelijkheid? Dat is vrijheid. Dat kun je ook zo doen met de begrippen erboven.

Werk zo jouw criteriumspin uit totdat je drie á vier begrippen hebt.

Schudden aan je model van de wereld

Als je de criteriumspin hebt gevuld, wat dan? Allereerst levert het inzicht op. Sta even stil bij de begrippen die er tevoorschijn zijn gekomen. Wist jij dit al van jezelf of zijn er ook nieuwe elementen?

Als je niets nieuws ziet, dan ben je waarschijnlijk nog te oppervlakkig en voorspelbaar geweest in je ontdekkingen. Je hebt dan met name op bewust niveau gedacht aan wat er daarna is of wat er komt, doordat je dacht aan wat je kent.

Als ik dit onderwerp in de training doe, dan let ik daar goed op en probeer je uit te dagen via je verschillende zintuigen dieper naar binnen te gaan. Daar waar de onvoorspelbare (onbewuste) antwoorden liggen, want het kan verleidelijk zijn om antwoorden te kiezen die je onbewust al wist.

Na inzicht komt het ‘NLP-werk’

Tijd om NLP los te laten op je gevonden criteria en de criteriumspin. Door de kennis van werking van deze criteria in jouw vermijdende of benaderende gedrag zijn de volgende vragen ontworpen om te schudden aan je model van de wereld.

Mocht je dit niet helemaal kunnen plaatsen, dan komt dat doordat je waarschijnlijk de kennis van NLP mist die je helpt om dit te kunnen plaatsen in bijvoorbeeld het geheel van het communicatiemodel. Ik nodig je van harte uit om het te komen bijspijkeren! (Stuur hier even een bericht)

Dit zijn de vragen en dilemma’s die daarbij horen:

  • De towards (T1) vasthouden, levert de hoogste away from (AF3) op.
  • De away from (AF3) gedeeltelijk toelaten, geeft je mogelijkheden tot het bereiken van de hogere towards (T1).
Criterium spin over vrijheid en afhankelijkheid

Ken je mijn rijtje nog uit de vorige blog? Zo zien de vragen eruit met mijn begrippen:

  • Winnen vasthouden, levert Eenzaamheid op. Heb je dit ervoor over?
  • Faalangst gedeeltelijk toelaten, geeft mogelijkheden tot het bereiken Verbinding.

Andere breinbrekers van de criteriumspin

Naast de twee eerste ‘dillema’s’ zijn er nog een aantal vragen je met de begrippen kunt maken. Zorg ervoor dat je beide rijtjes (Towards & Away from) hebt ingevuld tot en met drie begrippen, zodat je de vragen kunt invullen. Hieronder zie je de ‘codes’, zoals T1, dat staat voor het begrip wat je achter T1 in je criteriumspin hebt ingevuld, enzovoorts.

  • Omdat je T1 nastreeft, krijg je AF3. Is T1 zo belangrijk dat het AF3 waard is?
  • Dus omdat je AF1 vermijdt, krijg je T3 niet. Is T1 zo belangrijk dat het AF3 waard is?
  • Door T1 na te streven, bereik je T3 niet. Is T1, T3 je waard?
  • Met het vermijden van AF1 krijg je AF3. Is AF1, AF3 je waard?
    (zie ook de worksheet waarop jij jouw eigen criteriumspin en deze vragen kunt invullen.)

Bijvoorbeeld

Dit levert voor mijn voorbeeld de volgende dillema’s op:

  • Omdat je ‘Winnen’ nastreeft, krijg je ‘Eenzaamheid’. Is ‘Winnen’ zo belangrijk dat het
    ‘Eenzaamheid’ waard is?
  • Dus omdat je ‘Faalangst’ vermijdt, krijg je ‘Verbinding’ niet. Is ‘Faalangst’ zo belangrijk dat het ‘Verbinding’ waard is om op te geven?
  • Door ‘Winnen’ na te streven, bereik je ‘Verbinding’ niet. Is ‘Winnen’ het waard om ‘Verbinding’ op te geven?
  • Met het vermijden van ‘Faalangst’ krijg je ‘Eenzaamheid’. Is ‘Faalangst’ je ‘Eenzaamheid’ waard?

Hoe ziet jou rijtje eruit en welke inzichten krijg je uit het invullen van de begrippen? Download hier een worksheet om het in te vullen.

NLP Trainer 2.0 - criteriumspin over je waarden

Wil je aan de slag met NLP en de criteria achter je gedrag? Dit is een onderwerp van de NLP Master Practitioner 2.0. Voordat je die opleiding kunt doen, volg je de NLP Practitioner 2.0. In 16 trainingsdagen leer je enorm veel over je eigen gedrag en hoe je daar inzicht en grip op krijgt.

Kom naar een eerstvolgende informatieavond om meer te weten te komen over de opleiding.